و درستى احكام و درستى جوانمردى . و اين صفات مشتمل بر هفت امر است : حريت ، عقل ، اسلام ، بلوغ ، صالح بودن در دين ، مروت و بيدارى و هشيارى . بنابراين شهادت مغفل و كودن يا كسى كه بسيار غلط و اشتباه كند و نيز شهادت بچه و برده و كافر و ديوانه و فاسق - اگرچه راستگو باشد - درست نيست . گفته‌اند : ضابط در پذيرفتن شهادت اين است كه مرتكب گناه كبيره نباشد و در گناه صغيره مداومت نكند ، اما سماع عود و چنگ و طنبور و نى و هرچه براى شادى نوازند حرام است ، و سماع دف ( دايره ) و انواع طبلها رواست جز تنبك ( كوبه ) كه طبلى است دراز ميان تنگ و دو طرف آن پهن و معروف به طبل سودان است . اما آوازخوانى مورد اختلاف است ، و اهل حجاز مباح دانند و استدلال كنند به حديثى كه از رسول خدا نقل شده است كه : وى حسان بن ثابت را ديد كه كنيزش آواز مىخواند . حسان پرسيد : آيا كار لهوى كه مىكنم رواست ؟ فرمود مانعى نيست ان شاء اللّه . عمر بن خطاب گويد : غنا توشهء مشتاقان است . وى وقتى در خانه تنها مىبود ترنم مىكرد . عثمان دو كنيز داشت كه شبها براى او آواز مىخواندند و چون هنگام استغفار مىرسيد مىگفت : خاموش باشيد . در همهء اين موارد شرط اين است كه زياده‌روى نباشد و كسى كار خود را بدان منحصر نكند . كسانى كه غنا را حرام دانسته‌اند به اين آيه استدلال كرده‌اند : « از مردم كسانى هستند كه خريدار سخنان لهواند تا بدان از راه خدا گمراه كنند » « 1 » . به گفتهء برخى مراد غنا و به گفتهء برخى ديگر خريد و فروش كنيزان آواز - خوان است . اما گوش دادن به غنا ، اگر شخصى بطور مداوم گوش دهد و بدان

--> ( 1 ) - قوله تعالى : « وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ » . ( قرآن سورهء 31 « لقمان » آيهء 6 ) .